Datum: 4 maart, 2003 Locatie: Café De Stapperij Plaats: Delft, Holland Interview: Clemens Steenweg Als je een interview hebt met Ferdinand Bakker, gitarist en belangrijkste componist van de Delftse jaren '70-band Alquin, ga je onwillekeurig terug in de tijd. In gedachten zet je de LP's van weleer weer op: Marks, The Mountain Queen, Nobody Can Wait Forever, Best Kept Secret, Alquin On Tour, stuk voor stuk mijlpalen in de Nederlandse rockmuziekhistorie. Alquin was een band die uitstekende, goed gearrangeerde muziek maakte die velen tot het besluit bracht de LP's werkelijk helemaal grijs te draaien. Gelukkig zijn ze al enige tijd op CD verkrijgbaar, dus je kunt ze "draaien" tot in de eeuwigheid. Het interview is vanwege de optredens in Delft op 19 en 20 maart 2003, waarna een aantal mensen kan zeggen: "Ik was er bij!!". Maar voor diegenen die deze concerten moeten missen is er nog hoop......zie ook: www.alquin.org foto: © Paperlate, genomen tijdens het 1e concert op 19 maart 2003 in Speakers, Delft

CS: In 1995 heeft Alquin een korte reünie-tour gedaan, en nu, in 2003, staan jullie weer op het podium ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van de Delftse Platenbieb. Hoe voelt het om weer samen te spelen, en hoe ziet deze Alquin er qua bezetting uit? FB: Om met de bezetting te beginnen: het is in feite de laatste bezetting die we gehad hebben, alleen de bassist is anders. Dat is Frans Koenn, die in Lois Lane gespeeld heeft, en die ook een aantal keren met "Let's Stick Together" heeft meegedaan (een jaarlijks terugkerend muzieksessieproject in Delft waaraan een groot aantal muzikanten hun medewerking verlenen, zoals Ferdinand Bakker, Job Tarenskeen, Polle Eduard, Henk Koorn, Jodi Pijper en vele anderen, CS), daar kennen we hem van. Het klikte met hem en we hebben gevraagd of hij dat wilde doen, en hij vond het wel een uitdaging. Hij heeft er in ieder geval een aardige klus aan. En vinden we het leuk? Ja, Job (Tarenskeen) en ik zien elkaar vrij regelmatig, omdat we "Let's Stick" samen organiseren en daarvoor heel veel voorbereidend werk hebben, en het speelplezier is er gewoon. Die oude band van vroeger is er nog steeds. Voorts is Michel (van Dijk) "teruggekomen", hij heeft een tijdje gekwakkeld met zijn gezondheid, maar hij is de laatste twee jaar erg opgeknapt en sterker geworden, net als zijn stem, en als voordeel: hij is ook ouder en rijper, en in de muziek is dat niet altijd een nadeel. Dus we vinden het erg leuk om weer met Michel te spelen. Ron (Ottenhoff) heeft nog vaak met Job gespeeld dus JA!, we vinden het gewoon leuk. Kijk, iedereen heeft zijn drukke werkzaamheden, maar dit komt niet elke week of maand voor, dus vinden we het de moeite waard om daar tijd voor vrij te nemen. Dick (Franssen) is ook erg enthousiast, hij heeft zijn eigen band, ik weet niet of hij nog steeds zijn big-band heeft. Dus in principe speelt iedereen die meedoet regelmatig, en dat is een plezierige bijkomstigheid anders zou het toch een hachelijke onderneming worden. Je moet natuurlijk een bepaald niveau hebben om muziek te kunnen spelen, maar ik heb er alle vertrouwen in.

CS: Alhoewel het waarschijnlijk niet jullie bedoeling is om als Alquin weer frequent te gaan optreden, ligt de vraag voor de hand: “Hoe lang gaat dit duren”? FB: Voorlopig hebben we afgesproken dat we in ieder geval deze twee Delftse concerten doen, en er zijn nogal wat reacties via de website ( www.alquin.org ) binnen gekomen, dus een aantal mensen heeft gezegd, nu we toch bij elkaar zijn, dat het misschien aardig is om, net als zeven jaar geleden, daar een paar optredens aan vast te knopen. Twee redenen: ten eerste repeteren we daarvoor, we zijn nu weer even bij elkaar dus als je het doet moet je het nu doen. Ten tweede blijkt er zoveel belangstelling te zijn, zijn er zoveel mensen die geen kaartje hebben kunnen krijgen en die Alquin toch heel graag weer zouden willen zien, of mensen die ons nog nooit hebben gezien en dat toch een keer willen meemaken, dat we Arie Verstegen van de Boerderij (in Zoetermeer), die ook de vorige Alquin-tour in elkaar heeft gezet, hebben gevraagd om uit te zoeken hoe het zit met de belangstelling. Nou, wat ik van hem heb begrepen zijn er zo'n zestal zalen, de leukere zalen, die dat graag willen doen. Dat zijn dus o.a. 013 (Tilburg), De Boerderij, De Lantaarn (Hellendoorn), daar kunnen zo'n 600 mensen in, precies wat we voor ogen hebben. Dus in zo'n beetje elke regio kunnen we dan spelen. Dat zou dan in mei/juni 2003 moeten gebeuren, daar moeten we nog over praten, maar ik denk dat daar vanuit de band wel animo voor is.

CS: Dat brengt me gelijk bij de volgende vraag: Het leuke is dat nu ook de kinderen van Alquin-fans uit de jaren ’ 70 in aanraking komen met de muziek van Alquin. Sterker nog, fans uit die tijd nemen zelfs hun kinderen mee naar jullie optredens. Hoe ervaar je dat? FB: Nou, ik heb zelf ook kinderen, die zijn naar verhouding nog redelijk jong, 10 en 14, en die vinden het ook leuke muziek. Niet dat ze het direct zouden kopen, maar ze vinden het geen vervelende muziek om te draaien. Thuis staat het natuurlijk weer regelmatig op omdat ik ook weer even dingen moet terughalen, dus ik kan me er wel wat bij voorstellen. Verder is het zo dat dit soort muziek nu ook wel weer gespeeld wordt. Weliswaar in een andere vorm, meer van deze tijd zeg maar, maar als ik de muziek zo weer terugluister, ja, dan kan dat allemaal nog wel hoor. Het is niet iets wat je helemaal niet meer zou kunnen draaien, het is niet echt trendgevoelig.

CS: Het is leuk dat je daarover begint, want mijn volgende vraag is: Als je de tegenwoordige tijd zou moeten vergelijken met de tijd waarin Alquin’s hoogtepunt lag, dus zo’n dertig jaar geleden, waar zou Alquin dan nu staan, m.a.w. zou de muziek van Alquin vandaag nog mee kunnen? FB: Nou, niet in de vorm zoals die er nu uitziet, maar ik denk dat de bezetting en sommige opvattingen, laten we zeggen de originaliteit die er inzit, dat dat nu absoluut nog steeds een pré zou zijn. Als ik nu bands zie dan denk ik dat ik juist geraakt word door mensen die origineel zijn, die proberen wat andere dingen te zoeken, niet de commerciële paden opzoeken, commercieel in de zin van makkelijk, goed in het gehoor liggende "vers-chorus-vers-chorus-dingen". En ook improvisatie zit er in, er zijn altijd stukken waarin instrumentalisten improviseren. Ik denk dat wij prima zouden passen bij wat men tegenwoordig "Progressive Rockbands" noemt. Ik vind, maar die zijn dan van een latere tijd, U2 een heel mooi voorbeeld: ik vind dat zij hun identiteit heel erg bewaren. Je kunt altijd horen dat het U2 is. Ze gebruiken dezelfde ingrediënten, maar evalueren heel goed mee in hun tijd, ze pikken alle nieuwe stromingen die er zijn op, maken het zich eigen, en doen er wat mee. Ik denk dat als wij nu nog zouden spelen, ik me daar zoiets bij zou voorstellen, zo'n soort ontwikkeling.

CS: Als je de Alquin-albums achter elkaar beluistert hoor je veel verschillende muziekstijlen: van klassiek, folk en jazz tot psychedelische, symfonische en melodieuze (hard)rock. Waarom is Alquin na verloop van tijd meer de rock-kant opgegaan? FB: Dat heeft te maken met de tijd. Eind jaren ' 60 heb je flower-power, hippies, dromerige dingen, hele softe aanpak, je hebt groepen als Spentangle om maar eens wat te noemen. De punkbeweging in Engeland zat er een beetje aan te komen, de maatschappij verhardde zich ook. Je had in Nederland in, laten we zeggen ' 69, de democratiseringsgolf gehad, niet alleen in het onderwijs maar ook in allerlei lagen van de sociale klasse, dus een jaar of drie, vier daarna was daar weinig meer van over, dat bleek toch, ik wil niet zeggen een illusie, maar daar kwam niet uit wat men ervan verwacht had. Dus de hele maatschappij, en ook de jeugd, verhardde zich en dat zie je terug in de muziek. Er komt een soort rebellie in, een verharding, een wat heftiger aanpak van dingen en dat vertaalt zich in de muziek, en daar ga je automatisch in mee. Er waren bands geweest zoals Mahavishnu Orchestra, heftige, veel zwaardere drumpartijen en gitaargeweld. Ik denk dat dat een logische ontwikkeling was. Het heeft dus te maken met het tijdsbeeld waarin je zit.

CS: Ik vind zelf “Nobody Can Wait Forever” het beste Alquin-album, zowel qua songs als produktie. Ik heb zelden een produktie van een Nederlandse band gehoord waarin een Hammond zo “vet” en “scheurend” is neergezet, waarin een basgitaar zo “vol” klinkt, waarin een gitaar de juiste sound heeft en waarin de saxofoon vaak excelleert en toch “niet-storend” aanwezig is. Tel daarbij op de drums en zang die het geheel uitstekend completeren en je hebt een juweel van een album. Hoe kwam Alquin aan producer Rodger Bain en wat vond/vind je zelf als producer van deze produktie? FB: Als ik het nu zo terug hoor vind ik het inderdaad een evenwichtige plaat, het is denk ik één van onze beste, dat ben ik met je eens. Ik wil niet zeggen DÉ beste, dat vind ik heel moeilijk. Ik vind dat ze allemaal een eigen kwaliteit hebben. Ik bedoel, een nummer als "The Dance" is baanbrekend geweest in de ontwikkeling van Alquin, maar ook als nummer staat het nog steeds, het is een heel apart iets, dat kun je niet zomaar wegdenken. In "Nobody Can Wait Forever" zitten wel de meest uitgebalanceerde dingen, dus je merkt al dat je met een rijpere groep te maken hebt. Om terug te komen op de produktie: Rodger Bain was eigenlijk meer de Executive Producer. Ik denk dat Vic Smith, die ook het vierde album ("Best Kep Secret") heeft gedaan, een jongen die bij The Beatles begonnen is en later de producer van The Jam werd, veel meer een belangrijke man is geweest in de produktie. Ik denk dat we ook niet moeten vergeten dat alle arrangementen er al waren. Het is dus weliswaar goed opgenomen, maar aan de artistieke inhoud en produktie hebben we zelf nogal veel gedaan, daar waren we destijds al erg precies in, er werd weinig gesleuteld aan wat wij deden. Dat was bij "The Mountain Queen" meer. Derek Lawrence, de producer van Deep Purple, ook een kei, een hele "strakke" producer, zei gewoon: "Ja, dit moet korter, klaar!" en verder zei hij niks, dus zoek het maar uit. Dat moest dan binnen een half uur in de studio gebeuren, en dan zei hij: "Dit moet vijf minuten korter"! Maar die druk is heel goed. Ik denk dat Rodger Bain meer organisatorisch goed werk heeft geleverd, maar met het geluid vind ik dat Vic Smith daar toch wel ons klankbord is geweest, waar we heel veel aan hebben gehad en daarom hebben we gevraagd of hij de vierde LP zelf wilde doen, en dat geeft wel aan wat zijn functie geweest is. Het is dus niet voor niets dat hij later een "grote" producer in Engeland is geworden, ik denk dat hij met The Jam heeft aangetoond dat hij een wereldproducer is.

CS: Ik ben nog steeds echt verbaasd over "Nobody Can Wait Forever"... FB: Het is ook een "rijpe" plaat, maar als je nou "Best Kept Secret" neemt, daar staat een nummer als "High Rockin' " op. Als ik dat weer hoor: dat is briljant, echt een heel uitgebalanceerd nummer, één van de betere blues. Daar zit zo'n geweldige "hook" in, met alle kleine details die er inzitten. En een nummer als "Fool In The Mirror" is ook een vergelijkbaar Alquin-niveau met alle andere platen. Dat intro is vergelijkbaar met "New Guinea Sunrise", dat is echt zo'n soort sfeer, maar iets meer in die tijd. Iets meer funk kwam er in, weliswaar een ander soort funk maar dat ligt aan de bassist, aan de tijd, Little Feat was er toen al, je hebt natuurlijk ook je oren open voor wat er om je heen gebeurt, maar dat moet ook, hoor. Een band die geheel ontkent dat ze in een bepaalde tijd zitten: daar moet je misschien The Beatles voor zijn, haha.

CS: Op de binnenkant van de LP-hoes van “Nobody Can Wait Forever” staat een tekst (Paul, Nobody can wait forever…Thanks for everything and Good Luck!). Wat betekent die tekst? FB: Ik denk dat zoals ook op de plaat van The Beatles waarop "Paul McCartney's dead" in de groef stond, (was dat niet "Sgt. Pepper"? Je moest de LP dan terugdraaien), dit er ééntje in die serie was. Ik denk dat het een berichtje aan Paul Westrate is: kijk je moet een keuze maken, hij ging toen in dienst en het was eigenlijk al het begin van de plaatproductie. We hebben toen gelijk besloten om een keus te maken en wat ik me er nog zo van herinner is dat het een referentie naar Paul is. Ik denk dat dat toch een goede ontwikkeling is geweest voor Alquin, niets ten nadele van Paul, maar ik denk dat het goed is geweest dat Job deze wat belangrijke functie in de band kreeg omdat Michel er ook bij was, anders zou het toch een te groot geheel zijn, en wat minder werkbaar. Als je met té veel mensen bent wordt het ook moeilijk.

CS: Kun je vooral voor de “nieuwe” Alquin-fans nog eens uitleggen waarom Alquin zo relatief snel is gestopt als band? FB: Dat lijkt misschien snel, maar is het in feite niet. Laten we zeggen dat toen we er dus achter kwamen dat het misschien niet slim was om door te gaan, we daar al snel onze conclusies uit getrokken hebben. We stonden op het punt van: we gaan weer een nieuwe LP maken, en als we dan die LP hebben, wat zijn dan de vooruitzichten, wat gaan we daar dan mee doen? Eigenlijk was er geen vuiltje aan de lucht, maar dat is nou net precies waar we niet op uit waren. Tot en met "Nobody Can Wait Forever" ging het de hele tijd zó (wijst met zijn hand schuin naar boven, CS), maar na het mislukken van de Amerikaanse tournee, die eigenlijk om een futiliteit niet doorging, weer zoiets opnieuw op te starten daar ging weer een jaar overheen en toen was weer net de hype er niet, en dat was een beetje een domper op de ontwikkeling van de band. En wat je dan krijgt is dat je gaat beseffen dat je misschien nog wel jaren kunt doorgaan met het Nederlandse (grotere) zalen- en schouwburgcircuit en op de festivals, en dan kon je twee keer per jaar zo'n tourtje doen en that's it! OK, we hadden in Engeland natuurlijk een leuke schare fans opgebouwd, en in Duitsland en Frankrijk wat, dus je komt het jaar wel door, maar het is niet zo'n goed moment om je af te vragen: is dit waar we nou voor bezig waren? In ieder geval gingen mijn aspiraties wel verder, althans ik vond dat als dit het was ik toch wel andere dingen wilde gaan ontwikkelen en dat was bij Job ook zo. We hebben eigenlijk gewoon op een repetitie toen we bij elkaar waren dit zo 'ns op tafel gegooid, en toen was iedereen het er over eens: ja, dat gaat niet de kant uit die we eigenlijk voor ogen hadden. Nou, toen hebben we gelijk gezegd: dat moeten we doen, we stoppen er mee, boem, zo van het ene op het ander moment. We hebben wel daarna een afscheidstour gedaan en het netjes afgewerkt, maar we zijn als goeie vrienden uit elkaar gegaan, helemaal geen probleem. Het is natuurlijk ook mooi om op je hoogtepunt te stoppen, toen wij dat deden stond precies in die tijd een halve pagina in de Volkskrant van Elly de Waard, "Alquin, de beste band van Nederland". Nou ja, een mooier moment om te stoppen is er eigenlijk niet. Zij was altijd behoorlijk kritisch, er kwam bijna geen enkele Nederlandse band door haar recensies heen, dus ja, ik vind dat een behoorlijk hoogtepunt in de carrière van een Nederlandse groep. Ik bedoel, zij wás heel kritisch en terecht hoor, ik moet zeggen, ik was het bijna altijd met haar eens. Zij keek over de grenzen, het maakte haar niet uit waar je vandaan kwam. Ze zei: "Wat betekent dit in de zin van wat we aangeboden krijgen"? Nou, dat vind ik een heel goed criterium.

CS: Tot hoever “de wereld in” reikte de populariteit van Alquin? FB: Nou, dat is redelijk overzichtelijk, denk ik. De thuisbasis is Nederland, daarna is Engeland een belangrijk land, redelijk veel getourd, we zijn daar drie, vier keer geweest. We hebben bijvoorbeeld twee keer de "Old Grey Whistle Test" gedaan om maar eens wat te noemen. We hebben wel eens een Engels bandje in de studio in Amsterdam gehad, en als ik ze dan vertel waar wij gespeeld hebben en dat we twee keer de OGWT hebben gedaan, dan vallen ze van hun stoel, dat is iets waar zij nog steeds van dromen. Of "Leeds University" of "Liverpool Stadium", daar hadden wij zelfs een Engels voorprogramma, dus dat betekent dat daar toch wel een schare fans heeft gezeten. Niet onbelangrijk, want in Liverpool moet je dan toch 2500 mensen trekken, voor een Nederlands bandje is dat niet onaardig, en we waren er het jaar daarvoor ook geweest, dus dat is met mond-tot-mond-reclame gegaan, en mensen komen daar op terug. Frankrijk wat, we hebben natuurlijk met The Who getourd, Duitsland iets minder, daar hebben we wel af en toe gespeeld, maar meer op festivals. Er zijn wat platen naar Amerika gegaan maar omdat we daar nooit hebben gespeeld, en Alquin toch een goede live-band was, zouden de platen meer inhoud hebben gekregen als we daar gespeeld hadden. We hebben daar wel wat air-play gehad, maar dat was niet noemenswaardig. Dus ik denk dat dit zo'n beetje de grenzen zijn geweest.

CS: Ferdinand Bakker was de belangrijkste componist van Alquin. Zijn er nummers van Alquin die nooit op een album zijn verschenen? FB: Ja, er is er één. Dat nummer heet "The Singapore Connection", dat is nooit op LP verschenen. Soms moesten we kiezen, en dan viel er natuurlijk wat af, ook in de begintijd. Je moet je voorstellen dat je natuurlijk meer muziek maakt dan je opneemt, je probeert wat uit, maar dat blijft liggen en verwatert omdat andere ideeën beter zijn. Misschien dat Job of Ron nog oude repetitiebandjes hebben waar wat opstaat, maar echt uitgewerkte nummers, nee, niet veel.

CS: Heb je na de periode-Alquin/Meteors nog nummers geschreven die het waard zijn om door Alquin te worden uitgevoerd of op een CD te worden gezet? FB: Met Kim Haworth heb ik met "Red Cinder" een aantal songs gemaakt en een album voor EMI uitgebracht, geen onaardige muziek. We hebben een tweede album wel voorbereid maar niet opgenomen, omdat EMI daar niet nog een keer zo veel geld in wilde steken. Daar zitten ook absoluut mooie songs bij die toch ergens wel voortborduren op iets wat in nummers van Alquin heeft gezeten, maar dat heeft natuurlijk ook met mijzelf te maken. Op een gegeven moment hoor je toch weer bepaalde dingen erin, net als bij U2: de keuze voor bepaalde akkoorden, bepaalde harmonieën, bepaalde riffs die terugkeren, sommige sounds. Er zijn mensen die beweren dat ze mij overal uithalen als gitarist, en dat kan wel denk ik, het is een bepaalde stijl, sound, een bepaalde opvatting van spelen. Maar in hoeverre dat nou geschikt zou zijn voor Alquin, nee. Dat zijn toch nummers die specifiek geschreven zijn voor andere bands, of voor film.

CS: Wat zijn de oorspronkelijke leden van Alquin na het uiteenvallen van de band gaan doen? FB: Eerst maar de leden die nu weer gaan spelen: Michel is eigenlijk altijd zanger gebleven, met meer en minder succes, heeft altijd wel in bandjes gezeten, opgetreden, sessies etc. Job heeft na The Meteors zijn studie Architectuur afgemaakt, heeft een tijdje bij een bureau gezeten met partners, is daar toch weer uitgestapt, en werkt nu bij een grafisch bedrijf dat allerlei drukwerk voor musea en architectonische presentaties verzorgd, en speelt natuurlijk ook nog steeds. Ron heeft zijn studie Electronica afgemaakt en is terecht gekomen bij een bedrijf dat zich bezighoudt met weegtechniek. Dick heeft een eigen bedrijf in computers, in hard-/software, had al een studie Electronica gedaan en na Alquin een studie Bedrijfskunde. Ikzelf heb een studio in Amsterdam, samen met Kim Haworth, drummer van The Meteors en Time Bandits, die hebben we nu een jaar of dertien, veertien. Ik ben altijd in de muziek gebleven, dingen voor theater en film gedaan, geproduceerd. Dan hebben we nog Hein Mars, die halverwege de groep heeft verlaten, werkt dacht ik bij het Centraal Bureau voor de Statistiek. Paul Westrate is in de journalistiek gegaan, meen ik. Jan Visser hebben we een jaar of vijf na Alquin nog eens gezien, die had toen een eigen band. Maar die ben ik een beetje uit het oog verloren. CS: Op de hoes van de Live-LP staat nog de naam van Jan de Heer... FB: Ja, dat was een huisgenoot van mij in het studentenhuis op het Oude Delft, een hele goeie gitarist. Die "gebruikte" ik wel eens als we nummers aan het voorbereiden waren, om ze even wat "heen-en-weer" te spelen. In sommige studioversies zaten twee gitaarpartijen en hij kende dus al die stukken. We hebben een keer een tourtje gedaan, hij heeft toen een paar optredens meegedaan, maar hij zag dat toch niet zo zitten.

CS: Als je alles zou mogen overdoen, wat zou je dan doen? FB: Dat is zo'n hypothetische vraag. Ik denk niet dat ik het veel anders zou doen, ik denk dat er heel veel op je afkomt, het heeft te maken met de mensen die je ontmoet. Stel je voor dat je dat allemaal in de hand zou hebben, het zou heel saai zijn. Ik denk dat de inspiratie die je nodig hebt om muziek te maken juist voortkomt uit allerlei dingen die om je heen gebeuren. Het is vaak reageren op dingen die je overkomen, als je alles van te voren zelf moet regisseren dan wordt het heel saai. Dat is in de muziek ook zo, als je alles overproduceert, afmaakt: spontaniteit moet je laten gebeuren. Neem Alquin: juist omdat je die mensen allemaal in hun waarde laat, binnen een heel strak idioom, dat wel, blijven ze wel zichzelf. Iedereen heeft toch zijn eigen plek daarin, zijn eigen stijl van spelen, dat maakt het juist uniek en interessant. En iets overdoen, dat lijkt me vreselijk: als je nou weer hetzelfde nummer zou moeten gaan componeren, nee. Ik zou het niet veel anders doen, denk ik.